แปรงถ่าน
แปรงถ่านเครื่องมือช่าง คืออะไร? วิธีเลือก ตรวจเช็ก และเปลี่ยนแปรงถ่าน
ส.ค.
สารบัญ
แปรงถ่านเครื่องมือช่างเป็นชิ้นส่วนสำคัญของเครื่องมือไฟฟ้าที่ใช้มอเตอร์แบบแปรงถ่าน เช่น สว่านไฟฟ้า เครื่องเจียร หินเจียร เลื่อยไฟฟ้า และเครื่องมือช่างประเภทอื่น ๆ โดยทำหน้าที่ส่งกระแสไฟฟ้าไปยังส่วนหมุนของมอเตอร์เพื่อให้เครื่องมือสามารถทำงานได้ตามปกติ
เมื่อใช้งานเป็นเวลานาน แปรงถ่านจะค่อย ๆ สึกหรอตามการเสียดสี หากแปรงถ่านสึกมากเกินไป เครื่องมืออาจทำงานผิดปกติ กำลังตก รอบมอเตอร์ไม่คงที่ มีประกายไฟมาก หรือไม่สามารถเปิดใช้งานได้
แปรงถ่านเครื่องมือช่างทำหน้าที่อะไร
แปรงถ่านทำหน้าที่นำกระแสไฟฟ้าจากส่วนที่อยู่กับที่เข้าสู่ส่วนหมุนของมอเตอร์ โดยมีสปริงช่วยดันแปรงถ่านให้สัมผัสกับคอมมิวเตเตอร์อย่างต่อเนื่อง
ระหว่างการทำงาน แปรงถ่านจะเกิดการสึกจากแรงเสียดทานตามระยะเวลาการใช้งาน จึงถือเป็นอะไหล่สิ้นเปลืองที่ต้องตรวจสอบและเปลี่ยนเมื่อถึงระยะที่เหมาะสม
เครื่องมือช่างประเภทไหนที่ใช้แปรงถ่าน
แปรงถ่านพบได้ในเครื่องมือไฟฟ้าหลายประเภท โดยรุ่นและขนาดของแปรงถ่านจะแตกต่างกันไปตามชนิดของมอเตอร์และรุ่นของเครื่องมือ
เครื่องมือที่มักใช้แปรงถ่าน ได้แก่
- สว่านไฟฟ้า
- สว่านกระแทก
- เครื่องเจียร
- หินเจียร
- เครื่องขัด
- เลื่อยวงเดือน
- เลื่อยไฟฟ้า
- เครื่องตัดไฟฟ้า
- เครื่องมือช่างที่ใช้มอเตอร์แบบแปรงถ่าน
การเลือกแปรงถ่านควรตรวจสอบให้ตรงกับรุ่นของเครื่องมือก่อนสั่งซื้อ เพราะแปรงถ่านที่มีขนาดใกล้เคียงกันอาจไม่สามารถใช้งานแทนกันได้
อาการที่บอกว่าแปรงถ่านใกล้หมด
เครื่องมือช่างที่มีแปรงถ่านสึกหรอสามารถแสดงอาการได้หลายรูปแบบ เช่น
เครื่องมือมีกำลังลดลง
มอเตอร์ทำงานได้ไม่เต็มกำลังและรอบอาจตกเมื่อรับโหลด
มอเตอร์ทำงานติด ๆ ดับ ๆ
หน้าสัมผัสของแปรงถ่านกับคอมมิวเตเตอร์ลดลงเมื่อแปรงถ่านสึกจนสั้น
มีประกายไฟมากผิดปกติ
หากเห็นประกายไฟบริเวณมอเตอร์มากกว่าปกติ ควรหยุดใช้งานและตรวจสอบแปรงถ่านรวมถึงคอมมิวเตเตอร์
เครื่องมือเปิดไม่ติด
แปรงถ่านที่สึกจนหมดอาจไม่สามารถสัมผัสกับคอมมิวเตเตอร์ได้เพียงพอ ทำให้มอเตอร์ไม่ทำงาน
มีเสียงผิดปกติจากมอเตอร์
แปรงถ่านหรือสปริงที่สึกหรออาจทำให้เกิดเสียงระหว่างการทำงาน
อาการเหล่านี้อาจเกิดจากชิ้นส่วนอื่นของเครื่องมือด้วย จึงควรตรวจสอบระบบมอเตอร์และไฟฟ้าร่วมด้วยก่อนเปลี่ยนอะไหล่
วิธีเลือกแปรงถ่านเครื่องมือช่าง
การเลือกแปรงถ่านควรพิจารณาจากข้อมูลของเครื่องมือเป็นหลัก โดยตรวจสอบรายละเอียดต่อไปนี้
1. รุ่นของเครื่องมือ
ควรเลือกแปรงถ่านที่ระบุว่าใช้กับเครื่องมือรุ่นเดียวกันหรือเป็นอะไหล่ทดแทนที่ผู้ผลิตรองรับ
2. ขนาดของแปรงถ่าน
ตรวจสอบความกว้าง ความหนา และความยาวของแปรงถ่านให้ตรงกับของเดิม เพราะขนาดที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้หน้าสัมผัสกับคอมมิวเตเตอร์ไม่สมบูรณ์
3. รูปแบบสายและขั้วต่อ
แปรงถ่านแต่ละรุ่นอาจใช้สาย ขั้วต่อ หรือรูปแบบการติดตั้งแตกต่างกัน ควรตรวจสอบรูปทรงของอะไหล่ก่อนซื้อ
4. คุณภาพของวัสดุ
แปรงถ่านมีส่วนผสมของวัสดุที่แตกต่างกันตามลักษณะการใช้งาน การเลือกวัสดุที่เหมาะกับมอเตอร์ช่วยให้การส่งกระแสไฟฟ้าและการสึกหรออยู่ในระดับที่เหมาะสม
5. เลือกเป็นคู่
เครื่องมือหลายรุ่นใช้แปรงถ่านเป็นคู่ การเปลี่ยนพร้อมกันทั้งสองข้างช่วยให้การทำงานของมอเตอร์มีความสมดุลมากขึ้น
วิธีเปลี่ยนแปรงถ่านเครื่องมือช่างเบื้องต้น
ก่อนเปลี่ยนแปรงถ่านควรถอดปลั๊กหรือแยกเครื่องมือออกจากแหล่งจ่ายไฟทุกครั้งเพื่อป้องกันอันตรายจากไฟฟ้า
ขั้นตอนทั่วไปมีดังนี้
- ปิดเครื่องมือและถอดปลั๊กไฟ
- ตรวจสอบตำแหน่งฝาครอบแปรงถ่าน
- เปิดฝาครอบตามวิธีของเครื่องมือรุ่นนั้น
- นำแปรงถ่านเก่าออก
- ตรวจสอบความสึกหรอและสภาพของคอมมิวเตเตอร์
- ใส่แปรงถ่านใหม่ให้ตรงตำแหน่ง
- ตรวจสอบสปริงและขั้วต่อให้ติดตั้งเรียบร้อย
- ปิดฝาครอบและทดลองใช้งาน
เครื่องมือบางรุ่นต้องถอดชิ้นส่วนเพิ่มเติมเพื่อเข้าถึงแปรงถ่าน หากไม่แน่ใจเกี่ยวกับขั้นตอนควรให้ช่างที่มีความชำนาญเป็นผู้เปลี่ยน
แปรงถ่านสึกเร็วเกิดจากอะไร
อายุการใช้งานของแปรงถ่านขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ชั่วโมงการใช้งาน ลักษณะของงาน โหลดของมอเตอร์ สภาพคอมมิวเตเตอร์ และคุณภาพของแปรงถ่าน
การใช้งานเครื่องมือหนักต่อเนื่องเป็นเวลานานสามารถทำให้แปรงถ่านสึกเร็วขึ้น และคอมมิวเตเตอร์ที่มีสภาพผิดปกติสามารถเพิ่มการสึกของแปรงถ่านได้เช่นกัน
หากเปลี่ยนแปรงถ่านแล้วสึกเร็วผิดปกติ ควรตรวจสอบมอเตอร์และคอมมิวเตเตอร์เพิ่มเติม
แปรงถ่านเครื่องมือช่างควรเปลี่ยนเมื่อไหร่
ควรตรวจสอบแปรงถ่านตามระยะการใช้งานของเครื่องมือหรือเมื่อพบอาการผิดปกติ หากแปรงถ่านมีความยาวเหลือน้อยมาก แตกร้าว เสียรูป หรือสปริงดันไม่สามารถกดแปรงถ่านให้สัมผัสกับคอมมิวเตเตอร์ได้ตามปกติ ควรเปลี่ยนใหม่
การเปลี่ยนแปรงถ่านก่อนที่มอเตอร์จะเสียหายสามารถช่วยลดความเสี่ยงที่คอมมิวเตเตอร์และชิ้นส่วนอื่นจะได้รับความเสียหายจากการใช้งานต่อเนื่อง
สรุป
แปรงถ่านเครื่องมือช่างเป็นอะไหล่สำคัญของมอเตอร์แบบแปรงถ่านและมีอายุการใช้งานตามการสึกหรอ การเลือกแปรงถ่านควรดูรุ่นเครื่องมือ ขนาด รูปทรง ขั้วต่อ และสเปกของอะไหล่ให้ตรงกับเครื่องมือ การตรวจสอบและเปลี่ยนแปรงถ่านเมื่อเริ่มสึกสามารถช่วยให้เครื่องมือทำงานได้เต็มประสิทธิภาพและลดความเสี่ยงต่อความเสียหายของมอเตอร์
